KAN UYUŞMAZLIĞINA DİKKAT!
Kan uyuşmazlığı karnınızda gelişmekte olan bebeğin sağlığı açısından önemli bir konu. Basit bir testle anlaşılabilen uyuşmazlık farkına varılmadığı zaman bebekte, derin bir kansızlık, kalp yetmezliği, ödem gibi önemli sağlık sorunları oluşabiliyor. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Aykan Özçelik kan uyuşmazlığının nedenleri ve sonuçları hakkında annelerin merak ettiklerini ele aldı.
-
RH uygunsuzluğu dediğimiz tablo, herhangi bir nedenle -gebelikte, yanlış kan naklinde...- RH(-) bir kişinin Rh(+) kan ile teması sonucu oluşan bir allerjik bağışıklık reaksiyonudur.
-
Hızlı alyuvarlar yıkımı nedeniyle, anne karnındaki bebekte derin bir kansızlık ve buna bağlı gelişen kalp yetmezliği, vücutta yaygın su toplanması (ödem) görülür. Doğum sonrasında ise bu tabloya ilk 24 saat içinde başlayan ve hızlı ilerleyen sarılık eklenir.
-
Rh uyuşmazlığı olan bir çiftin; düşük ya da kürtaj durumunda, dış gebelik ameliyatlarından sonra ilk 72 saat içinde annede antikor oluşmasını engelleyen koruyucu aşıyı (halk arasında bilinen ismiyle uyuşmazlık iğnesi) mutlaka yaptırmaları gerekir.
Bebeğin sağlıklı olup olmamasının daha hamile kalmadan başladığını artık bir çok anne adayı biliyor. Eğer bir bebek istiyorsanız ilk dikkat edeceğiniz konulardan biri de sizin ve eşinizin kan guruplarının öğrenerek kan uyuşmazlığı sorunun yaşanıp yaşanmayacağını öğrenmeniz olacaktır. Çünkü kan uyuşmazlığı hamile kalmadan önce dikkat edilmesi gereken bir konu. Anne baba adaylarının bu konuda bilinçli davranması gerekiyor. Basit bir testle anlaşılacak kan uyuşmazlığı, basit bir yöntemle de önlenebiliyor.
Uzmanlar kan uyuşmazlığının iki şekilde ortaya çıktığını belirtiyorlar. En önemlisi, Rh uyuşmazlığı. İkinci olarak ABO uygunsuzluğu olarak adlandırılıyor.
İnsan kanında Rh faktörü bulunup bulunmamasına göre Rh(+), Rh(-) olarak iki grup bulunuyor. Rh faktörü, alyuvar dediğimiz, kandaki kırmızı küreler üzerindeki antijenlerden biri. Alyuvarlarda bu antijenin bulundurmayan negatif özellikli kişiler, bu antijenle karşılaştıklarında antikor oluştururlar. Bu antikorlar da kanda bulunan Rh(+) alyuvarları parçalarlar.
RH uygunsuzluğu dediğimiz tablo, herhangi bir nedenle -gebelikte, yanlış kan naklinde...- RH(-) bir kişinin Rh(+) kan ile teması sonucu oluşan bir allerjik bağışıklık reaksiyonudur.
Rh(-) bir kadın ile Rh(+) bir erkek evlendiği zaman Rh uygunsuzluğu durumundan bahsedilir. Böyle bir evlilikte gebelik oluştuğu zaman, doğacak çocuk Rh(+) ise anne bebek arasındaki kan bağı nedeniyle, bebekten anneye geçen alyuvarlar belirli bir miktarı aştığında, annede buna karşı antikor oluşuyor. Oluşan bu antikorlar, göbek kordonu yoluyla bebeğe geçerek, kanındaki alyuvarları parçalıyor. Bunun sonucunda hızlı alyuvarlar yıkımı nedeniyle, anne karnındaki bebekte derin bir kansızlık ve buna bağlı gelişen kalp yetmezliği, vücutta yaygın su toplanması (ödem) görülür. Doğum sonrasında ise bu tabloya ilk 24 saat içinde başlayan ve hızlı ilerleyen sarılık eklenir. Gerek anne karnında gerekse doğumdan sonra oluşan bu tablolar, tedavi edilmediği zaman öldürücü olabilir ya da ciddi sakatlıklara yol açabilir.
İkinci gebelikte tehlike başlıyor
Anlattığımız bu tablo Rh uygunsuzluğu olan her gebelikte meydana gelmiyor.. Çünkü alerjik reaksiyonlar, alerjenle ilk karşılaşıldığında ortaya çıkmadıklarından, genel olarak ilk gebelikte bu tablo beklenmez. Ancak, ilk karşılaşmada allerjen yoğun miktarda ise alerjik reaksiyon meydana gelebilir. Gebelikte, anne bebek arasında fazla miktarda kan geçişine neden olabilecek ciddi kanamalara, ilk gebelikte de Rh uygunsuzluğu tablosu ortaya çıkabilir. Bundan dolayı Rh uygunsuzluğu çoğunlukla ikinci gebelikten itibaren sorun yaratmaktadır.
Rh(-) anne ile Rh(+) babadan %15 oranında Rh(-) çocuk doğmaktadır. Eğer çocuk annenin Rh faktörünü taşıyorsa her hangi bir sorun çıkmayacaktır.
Ancak, Rh(-) bir anne Rh(+) bir çocuğa gebe kaldığında; gebelik dönemi, doğum, doğum sonrası dönemde bebeğe karşı %16 oranında antikor oluşturabilir. Bunun %2’si gebelik, doğumda, %7’si doğumdan sonra ilk altı ay, %7’si bir sonraki gebelikte meydana gelir.
Bazen oluşan antikorlar her zaman plesentayı geçebilecek yapıda olmayabilir.
Kürtaj ya da düşük olsa bile önlem alınmalı
Görüldüğü gibi Rh uygunsuzluğunun anne sağlığı üzerinde bir etkisi olmamakta, ancak bebekte ciddi problemlere yol açabilmektedir. Çoğu zaman birinci gebelikte problem yaratmaması da önlem alınabilmesi açısından sevindiricidir.
Bu bilgiler ışığında Rh uyuşmazlığı olan bir çiftin;
-
Düşük ya da kürtaj durumunda,
-
Dış gebelik ameliyatlarından sonra ilk 72 saat içinde annede antikor oluşmasını engelleyen koruyucu aşıyı (halk arasında bilinen ismiyle uyuşmazlık iğnesi) mutlaka yaptırmaları gerekir.
-
Gebelikte, bebeğin kan gurubu bilinmediğinden dolayı, 28. haftada, doğumdan sonra ise bebek kan gurubu Rh(+) saptandığı durumunda ilk 72 saat içinde koruyucu aşı yapılmalıdır.
Rh uygunsuzluğu tablosu gebelikte bir takım testlerle araştırılabilen, gerek gebelikte gerekse doğumdan sonra tedavisi ve korunması mümkün olan bir durumdur. Yukarıda belirtilen durumlarda proflaksi yapıldığı zaman sonraki gebelik döneminde koruyucu etki sağlar.
ABO uygunsuzluğu
Anne kan gurubu, O, baba kan gurubu A, B veya AB olduğu durumlarda ABO uygunsuzluğundan bahsedilir. Doğacak çocuğun kan gurubu babanınki ile aynı ise klinik belirti oluşabilir. Rh uygunsuzluğun tersine gebelik döneminde sorun yaratmaz. Doğumdan sonra ilk 24 saatte meydana çıkan sarılık ile kendini gösterir.
Toplumda %20 sıklıkta görülmesine rağmen, sadece olguların %5’de klinik belirti verir. Gebelik döneminde tanıya yönelik bir yöntem yoktur.
Doğumdan sonra ilk 24 saat içinde sarılık gelişen bebeklerde, fototerapi tek tedavi yöntemidir. Bebekte hayati tehlike yaratmaz.
(Yukarıda yazılanları
İstanbul Tıp Merkezi' nin internet sitesinden aldım)
Zeytinyağının anavatanı Akdeniz ülkeleri, kalp hastalıklarının en az görüldüğü yerlerdir. Kalp ve damar hastalıklarında temel risk faktörü olan kolestrolün, damar tıkanıklığına yol açan "LDL" bileşenini (kötü kolestrolü) azaltıcı rol oynarken yararlı ve koruyucu "HDL" bileşenini (iyi kolestrolü) değiştirmez.
Zeytinyağı tüketimi, bebekler ve çocuklar için, yetişkinlere göre daha önemlidir. İçerdiği A, D, E, K vitaminleri sayesinde doğan hücre sayısını çoğaltır. İçerdiği oleik asit, anne sütündekine eşdeğerdedir. Oleik asit bebeklerde sinir dokularının gelişiminde önemlidir. Hamile ve emziren anneler için yenilmesi en uygun yağdır.
